Opis kierunku
Chemia – studia pierwszego stopnia
Chcesz zrozumieć, jak działa świat na poziomie cząsteczek i wykorzystać tę wiedzę w praktyce? Wybierz chemię – kierunek, który daje solidne podstawy naukowe i realne kompetencje zawodowe.
Podczas 6 semestrów studiów zdobędziesz szeroką, interdyscyplinarną wiedzę z zakresu chemii, matematyki, fizyki, biologii i biochemii. Nauczysz się planować i prowadzić eksperymenty, analizować wyniki, pracować z nowoczesną aparaturą laboratoryjną oraz rozwiązywać problemy badawcze i technologiczne. Rozwiniesz także kompetencje językowe – realizujemy czterosemestralny kurs języka angielskiego oraz wybrane zajęcia chemiczne w języku angielskim.
Program pozwala Ci wybrać własną ścieżkę rozwoju. Możesz zdecydować się m.in. na moduły: Chemia leków, Chemia organiczna i biologiczna, Chemia nieorganiczna i strukturalna czy Chemia fizyczna z elektrochemią, a także zajęcia warsztatowe z analityki chemicznej, chemii obliczeniowej lub chemii materiałów luminescenczyjnych czy polimerów.
W ramach pracy licencjackiej prowadzisz własne badania naukowe i uczysz się profesjonalnej prezentacji wyników, wyszukiwania informacji oraz podstaw komercjalizacji i ochrony własności intelektualnej.
Sprawdź się jeszcze w trakcie studiów
Obowiązkowa, czterotygodniowa praktyka zawodowa pozwala Ci sprawdzić się w realnym środowisku pracy, zdobyć doświadczenie i nawiązać pierwsze kontakty zawodowe. Nasi absolwenci pracują w laboratoriach badawczych oraz w branży chemicznej, farmaceutycznej, kosmetycznej i spożywczej.
Co dalej?
Ukończenie chemii daje ci realne możliwości zawodowe. Nasi absolwenci pracują w laboratoriach oraz w firmach zajmujących się chemią, farmaceutykami, kosmetykami i żywnością.
Kierunek chemia realizujemy na Wydziale Nauk Ścisłych i Technicznych we współpracy z Instytutem Chemii. To uznany ośrodek dydaktyczny i naukowy, który prowadzi badania naukowe na światowym poziomie. Potwierdza to kategoria A przyznana w ostatniej ewaluacji.
Chcesz studiować w miejscu, które daje solidne podstawy i otwiera drzwi do wielu branż? Wybierz chemię!
Studia drugiego stopnia
Rozwijaj pasję i zdobywaj praktykę!
Chcesz łączyć naukę z praktyką? Studia magisterskie z chemii pozwolą Ci pogłębić wiedzę i wybrać specjalizację, która naprawdę Cię interesuje. Tu uczysz się nie tylko teorii, ale też praktycznych umiejętności, które przydadzą Ci się w pracy i badaniach.
Co zyskasz, studiując chemię drugiego stopnia?
- Pracę w laboratoriach z nowoczesnym sprzętem i prowadzenie własnych badań.
- Umiejętność rozwiązywania problemów chemicznych samodzielnie i w zespole.
- Doświadczenie zdobyte podczas warsztatów, staży i projektów w firmach chemicznych.
- Możliwość rozwijania swoich pasji w kołach naukowych i projektach indywidualnych.
- Szansę na wyjazdy zagraniczne w programach Erasmus+ i MOST.
Po tych studiach jesteś gotowy do pracy w nauce, laboratoriach i przemyśle chemicznym lub do kontynuowania kariery naukowej.
Rekrutacja rozpoczyna się 2 czerwca
Program studiów
Link do programu i planu studiów
Chemia – studia licencjackie
Czas trwania studiów: 6 semestrów
Liczba punktów ECTS: 180
Wybrane przedmioty na kierunku chemia:
- Chemia analityczna – wykrywanie i oznaczanie substancji w wodzie, żywności, lekach i materiale biologicznym.
- Chemia nieorganiczna – metale, sole i materiały stosowane w elektronice czy budownictwie.
- Chemia organiczna – związki węgla: leki, kosmetyki, paliwa, tworzywa.
- Chemia fizyczna – dlaczego i jak szybko zachodzą reakcje.
- Chemia kwantowa – zachowanie elektronów i źródło właściwości substancji.
- Techniki instrumentalne – obsługa nowoczesnej aparatury.
- Energetyka jądrowa – chemia w produkcji energii.
Formy zajęć:
- wykłady
- zajęcia laboratoryjne
- ćwiczenia
- konwersatoria
- warsztaty
Chemia II stopień – studia magisterskie
Czas trwania studiów: 4 semestry
Liczba punktów ECTS: 120
Wybrane przedmioty na kierunku chemia:
- Chemia teoretyczna
- Chemometria
- Techniki instrumentalne w analizie nieorganicznej
- Techniki separacyjne
- Krystalografia
- Spektroskopia molekularna
- Planowanie i optymalizacja eksperymentu
- Przedsiębiorczość i zrównoważony rozwój w chemii
Formy zajęć:
- wykłady
- konwersatoria – zajęcia oparte na dyskusji w grupach
- zajęcia laboratoryjne
- warsztaty
- seminaria
Specjalności
Chemia – studia pierwszego stopnia
Wspólny start – wiele ścieżek rozwoju
Na studiach I stopnia nie wybierasz specjalności. Wszyscy studenci realizują ten sam program. Dzięki temu poznajesz podstawy chemii i zdobywasz praktyczne umiejętności, które przydają się w pracy chemika, np. w laboratorium lub w firmach chemicznych i farmaceutycznych.
Na trzecim roku wybierasz moduły zajęć, czyli zestawy przedmiotów z wybranego obszaru chemii. Dzięki temu możesz uczyć się tego, co najbardziej Cię interesuje. Do wyboru masz m.in.:
- Chemię leków – dowiesz się, jak powstają leki i jak działają w organizmie.
- Chemię materiałów luminescencyjnych – poznasz materiały, które świecą, np. w ekranach i lampach.
- Chemię polimerów – nauczysz się, z czego powstają plastiki, gumy i włókna.
- Analitykę chemiczną – nauczysz się sprawdzać, z czego składają się różne substancje.
- Chemię obliczeniową – zobaczysz, jak komputery pomagają badać cząsteczki i reakcje chemiczne.
Chemia – studia drugiego stopnia
Po studiach pierwszego stopnia możesz iść krok dalej. Na studiach drugiego stopnia wybierasz specjalizację dopasowaną do swoich zainteresowań i planów zawodowych.
Masz do wyboru 7 nowoczesnych specjalizacji, ściśle związanych z badaniami prowadzonymi w Instytucie Chemii:
- Analityka chemiczna – badaj wszystko, od leków i jedzenia po środowisko i dzieła sztuki. Wejdź do świata nowoczesnych laboratoriów i naucz się wyciągać rzetelne wyniki.
- Chemia biomedyczna – odkrywaj tajemnice ludzkiego ciała i działania leków. Łączysz chemię z biologią, by tworzyć nowoczesną medycynę i pomagać ludziom.
- Chemia sądowa – poczuj się jak detektyw w laboratorium. Analizuj mikroślady, próbki i toksykologię, aby odkrywać prawdę w sprawach kryminalnych.
- Fizykochemia faz skondensowanych – poznaj materię i twórz nowe materiały. Ucz się badać cząsteczki i nowoczesne substancje za pomocą zaawansowanego sprzętu.
- Nowoczesne materiały dla innowacyjnych technologii – twórz materiały przyszłości! Pracuj z technologiami do fotoniki, optoelektroniki, ogniw słonecznych i bioobrazowania.
- Synteza i fizykochemia związków organicznych i nieorganicznych – projektuj leki i nanostruktury. Twórz materiały do elektroniki, fotowoltaiki i nowoczesnych katalizatorów.
- Teoretyczne metody w chemii – badaj molekuły na komputerze, projektuj nowe związki i rozwiązuj chemiczne zagadki. Naucz się chemii obliczeniowej i modelowania molekuł, które otwierają drzwi do laboratoriów i przemysłu.
Uczysz się od naukowców i pracujesz na realnych problemach badawczych. Zdobywasz wiedzę, która otwiera drzwi do dobrej pracy lub kariery naukowej.
Warunki ukończenia studiów
Chemia – studia pierwszego stopnia
Aby przystąpić do egzaminu dyplomowego, musisz:
- zaliczyć wszystkie efekty uczenia się przewidziane w programie studiów
- potwierdzić wymaganą znajomość języka obcego
- uzyskać pozytywną ocenę pracy dyplomowej.
Studia kończysz, gdy zdasz egzamin dyplomowy
Po ukończeniu studiów otrzymasz dyplom ukończenia studiów wyższych, który potwierdza uzyskane kwalifikacje.
Szczegółowe informacje o zasadach dyplomowania i wymaganiach dotyczących pracy dyplomowej znajdziesz w Regulaminie Studiów oraz regulaminie dyplomowania.
Chemia – studia drugiego stopnia
Twój dyplom magistra – Twój start!
Aby dostać dyplom, musisz:
- zdobyć wiedzę i umiejętności przewidziane w programie
- potwierdzić znajomość języka obcego
- przygotować i obronić pracę dyplomową.
Po zdaniu egzaminu dyplomowego otrzymujesz dyplom z tytułem zawodowym magistra, który otwiera drogę do pracy lub dalszej nauki.
Szczegółowe informacje o zasadach dyplomowania i wymaganiach dotyczących pracy dyplomowej znajdziesz w Regulaminie Studiów oraz regulaminie dyplomowania.
Rekrutacja
Rekrutację na studia na Uniwersytecie Śląskim prowadzimy w systemie IRK: irk.us.edu.pl.
W IRK zapiszesz się na studia i sprawdzisz wszystkie potrzebne informacje. Dowiesz się, jak wygląda rekrutacja, jakie są terminy, ile wynosi opłata rekrutacyjna i jakie dokumenty musisz złożyć.
Masz pytania? Napisz do Działu Kształcenia lub wejdź na strony rekrutacja.us.edu.pl i irk.us.edu.pl.
Warunki rekrutacji
Studia stacjonarne pierwszego stopnia
Kwalifikacja obejmuje konkurs świadectw dojrzałości — brane są pod uwagę wyniki ze wskazanych poniżej przedmiotów zdawanych na egzaminie maturalnym w części pisemnej:
Matematyka | Jeden przedmiot do wyboru spośród: biologia, chemia, fizyka/fizyka i astronomia, geografia, informatyka, matematyka | Język obcy nowożytny |
waga = 60% | waga = 30% | waga = 10% |
- Wynik egzaminu na poziomie podstawowym mnoży się przez przelicznik 0,5, na poziomie rozszerzonym przez przelicznik 1, a następnie przez wagę przedmiotu.
- Jeżeli kandydat zdawał na maturze dany przedmiot na obu poziomach, pod uwagę będzie brany wynik z poziomu, który po uwzględnieniu przelicznika i wagi będzie korzystniejszy dla kandydata.
- Ten sam przedmiot może być uwzględniony dwa razy w kwalifikacji pod warunkiem, że kandydat zdawał go na dwóch różnych poziomach: podstawowym i rozszerzonym, z zastrzeżeniem że wynik z tego samego poziomu nie będzie brany po raz drugi.
- Wynik z egzaminu dwujęzycznego z nowożytnego języka obcego będzie przeliczany na wynik na poziomie rozszerzonym przez pomnożenie go przez 4/3; Wynik maksymalny z poziomu rozszerzonego nie może przekroczyć 100% (jeżeli jest wyższy – otrzymuje wartość 100%).
- Jeżeli kandydat nie zdawał na maturze danego przedmiotu, otrzymuje za ten przedmiot zero punktów, ale może przystąpić do postępowania kwalifikacyjnego.
- Szczegółowe zasady kwalifikacji kandydatów ze starą maturą określa § 14 uchwały.
- O zakwalifikowaniu na studia decyduje miejsce na liście rankingowej, utworzonej na podstawie sumy uzyskanych punktów. Jeżeli liczba kandydatów nie przekroczy ustalonego limitu przyjęć, zakwalifikowani zostaną wszyscy kandydaci, których wynik jest większy od 0.
Kandydat na studia zobowiązany jest złożyć odpowiednie Zaświadczenie lekarskie o braku przeciwwskazań zdrowotnych do podjęcia studiów na tym kierunku.
Studia stacjonarne drugiego stopnia
O przyjęcie na studia mogą ubiegać się osoby, które uzyskały dyplom ukończenia studiów z tytułem licencjata, inżyniera, magistra albo dyplom zagraniczny uprawniający do podjęcia studiów w kraju wydania.
Kryterium kwalifikacji jest: konkurs ocen na dyplomie ukończenia studiów.
O kolejności przyjęć zadecyduje miejsce na liście rankingowej utworzonej na podstawie wyniku kandydata (WK), obliczonego wg poniższego wzoru.
Sposób obliczenia punktów (wynik kandydata):
WK = 3 x D + O
gdzie:
- WK — wynik kandydata,
- D — ocena na dyplomie ukończenia studiów na kierunku przyporządkowanym do dyscypliny nauki chemiczne (D = 0 gdy kandydat nie ukończył studiów na kierunku przyporządkowanym do dyscypliny nauki chemiczne),
- O — ocena na dyplomie ukończenia studiów na kierunku innym niż dyscyplina nauki chemiczne Jeżeli liczba kandydatów nie przekroczy ustalonego limitu przyjęć, zakwalifikowani zostaną wszyscy kandydaci, których wynik jest większy od 0.
Kandydat na studia zobowiązany jest złożyć odpowiednie Zaświadczenie lekarskie o braku przeciwwskazań zdrowotnych do podjęcia studiów na tym kierunku.
Progi punktowe
Na Uniwersytecie Śląskim nie ustalamy minimalnych progów punktowych na żadnym kierunku.
Komisje tworzą listy rankingowe w trakcie rekrutacji. Progi przyjęcia zmieniają się co roku, bo zależą od tego, ilu jest kandydatów, jakie mają wyniki z matury i jakie zasady kwalifikacji obowiązują.
Dodatkowe kryteria
Aby zacząć studia na tym kierunku, dostarcz zaświadczenie od lekarza. Lekarz potwierdza, że możesz studiować na tym kierunku i nie ma ku temu przeciwwskazań zdrowotnych.
Opłaty
Za udział w rekrutacji na kierunek chemia zapłacisz 85 zł.
Staże i praktyki
Chemia – studia pierwszego stopnia
Wiemy, że teoria to nie wszystko. Dlatego już na studiach I stopnia realizujesz 90 godzin obowiązkowych praktyk zawodowych. Podczas praktyk pracujesz jako chemik i sprawdzasz swoje umiejętności w laboratoriach przemysłowych, firmach farmaceutycznych i instytutach badawczych.
Studiując możesz też wybrać dodatkowe formy nauki. Udział w płatnych stażach da Ci szansę na zdobywanie cennego doświadcza i otrzymywanie wynagrodzenia. Wyjazdy na wizyty studyjne pozwolą Ci zobaczyć, jak wygląda praca poza uczelnią. Uczestnictwo w warsztatach i szkoleniach nauczy Cię konkretnych umiejętności.
Dzięki temu po ukończeniu chemii na UŚ wiesz i potrafisz. Niezależnie od tego, czy chcesz pracować w laboratorium, w przemyśle czy w nauce, studia dobrze Cię do tego przygotują.
Chemia – studia drugiego stopnia
Na studiach magisterskich skupiasz się na nauce i badaniach – praktyki zawodowe nie są obowiązkowe.
Współpraca z otoczeniem
W trakcie studiów korzystasz ze współpracy z instytucjami i uczelniami w Polsce i za granicą.
Jeśli Interesujesz się kryminologią, lekami, toksykologią, a także chemią teoretyczną to na specjalizacji chemia sądowa poznajesz praktyczne aspekty pracy biegłych i ekspertów dzięki współpracy z Instytutem Ekspertyz Sądowych w Krakowie.
Masz także możliwość kontaktu z uczelniami partnerskimi za granicą, m.in. w:
- Niemczech
- Szwecji
- Wielkiej Brytanii
- Czechach
- Rumunii
- Włoszech
- Francji
Ta współpraca poszerza Twoje doświadczenie i daje Ci dostęp do międzynarodowego środowiska akademickiego.
Kontakt
Dziekanat kierunku studiów
Sprawy związane ze złożeniem dokumentów i dokonaniem wpisu na studia, programem studiów, planami zajęć, zapisami na zajęcia, legitymacją studencką, opłatami za studia, problemami z logowaniem w USOSweb.
Dział Kształcenia
tel. +48 32 359 18 10
tel. +48 32 359 18 80
tel. +48 32 359 16 22
e-mail: rekrutacja@us.edu.pl
Sprawy związane z rekrutacją, przebiegiem procesu rekrutacji na studia, problemami z rejestracją w systemie IRK, wymaganymi dokumnetami.
Biuro Rekrutacji Cudzoziemców
tel. +48 32 359 22 72
tel. +48 32 359 22 73
e-mail: admission@us.edu.pl
Sprawy związane z rekrutacją cudzoziemców (kandydatów i kandydatek nieposiadających obywatelstwa polskiego): przebieg procesu rekrutacji na studia, formalności związane z wymaganymi dokumentami o wykształceniu (legalizacja, apostille), zaświadczenie o zakwalifikowaniu na studia itp.
Wydziałowa Komisja Rekrutacyjna
Kontakt znajdziesz w systemie IRK, wybierając interesujący Cię kierunek:
https://irk.us.edu.pl/pl/.
Sprawy związane z rekrutacją: kwalifikacja na studia, przeliczanie ocen w systemie IRK, proces rekrutacji na studia, kryteria przyjęć, wymagane dokumenty.
-
Metryczka
-
Wydział
Wydział Nauk Ścisłych i Technicznych
-
Poziom studiów
I stopień, II stopień
-
Forma studiów
stacjonarna
-
Profil kształcenia
ogólnoakademicki
-
Język wykładowy
polski
-
Tytuł nadawany absolwentom
licencjat, magister
-
Dyscyplina
nauki chemiczne
-
Miasta
Katowice
Co nas wyróżnia
01.
Elastyczność
Tworzysz własną ścieżkę dzięki różnym formom dydaktycznym oraz świadomemu wyborowi zajęć, opiekunów naukowych i specjalizacji.
02.
Praktyka
Stawiamy na praktykę: staże w firmach, warsztaty oraz zajęcia z ekspertami. Poznasz realia rynku pracy i zasady komercjalizacji badań.
03.
Rozwój
Realizujesz własne projekty badawcze pod okiem mentorów. Wspieramy koła naukowe oraz wyjazdy na wymiany w programach ERASMUS+ i MOST.
04.
JAKOŚĆ
Kształcimy na najwyższym poziomie, co potwierdza akredytacja PKA. Zajęcia prowadzi kadra o wysokich kwalifikacjach i uznanym dorobku naukowym.
Twój profil po studiach
Ścieżki kariery
Po studiach rozwijaj się dalej – na studiach II stopnia z chemii lub mikro- i nanotechnologii, a potem na doktoracie.
Jeśli chcesz pracować, masz wiele możliwości. Możesz:
- tworzyć nowe związki chemiczne i pracować w laboratorium,
- badać próbki jako chemik-analityk,
- sprawdzać nowe leki w firmach farmaceutycznych,
- kontrolować jakość żywności w laboratoriach,
- założyć własną firmę i pracować na własnych zasadach.
Studia z chemii otwierają Ci różne drogi – wybierasz tę, która najlepiej pasuje do Ciebie.
Twoja wiedza
Chemia – studia I stopnia
- Po ukończeniu studiów rozumiesz chemię i nauki pokrewne. Łączysz wiedzę z budową, właściwościami i reaktywnością pierwiastków oraz związków chemicznych. Tłumaczysz zjawiska, które zachodzą w przyrodzie.
- Znasz i stosujesz chemię: analityczną, fizyczną, organiczną, nieorganiczną, biologiczną oraz technologię chemiczną.
- Przeprowadzasz analizy chemiczne. Korzystasz z metod chemicznych i instrumentalnych. Obsługujesz aparaturę pomiarową i sprzęt laboratoryjny oraz rozumiesz, jak działają.
- Rozpoznajesz i analizujesz produkty chemiczne. Wiesz, jak otrzymuje się je w przemyśle i jak bezpiecznie z nimi pracować, zgodnie z zasadami BHP.
- Wykorzystujesz obliczenia, statystykę i narzędzia informatyczne, aby rozwiązywać problemy chemiczne i opracowywać wyniki badań.
- Stosujesz matematykę i fizykę, aby opisywać i wyjaśniać zjawiska chemiczne.
- Znasz podstawy prawa patentowego i wiesz, jak chronić wyniki swojej pracy.
Chemia – II stopień
- Pogłębiasz wiedzę o chemii, wiesz, co nowego dzieje się w tej dziedzinie i rozumiesz, jak chemia wpływa na rozwój nauki i życia codziennego.
- Znasz nowoczesne techniki pomiarowe używane w laboratoriach chemicznych.
- Wiesz, jak działają dyfrakcja rentgenowska i wybrane metody spektroskopii do badania struktury związków chemicznych
- Pogłębiasz wiedzę w swojej specjalizacji.
- Znasz matematykę potrzebną do rozumienia i modelowania procesów chemicznych średniego stopnia trudności.
- Potrafisz korzystać z chemoinformatyki, metod chemii kwantowej i programów komputerowych do rozwiązywania typowych problemów chemicznych.
- Znasz zasady BHP i potrafisz bezpiecznie pracować w laboratorium.
- Rozumiesz zasady ochrony własności intelektualnej, prawa autorskiego i patentów, wiesz, jak zarządzać wiedzą i korzystać z informacji patentowych, a także znasz podstawy przedsiębiorczości.
Twoje umiejętności
Chemia – studia I stopnia
- Po studiach rozwiązujesz problemy z chemii i fizyki. Analizujesz wyniki, wyciągasz wnioski i jasno je przedstawiasz, także w dyskusji.
- Tworzysz związki chemiczne, wykonujesz pomiary i badasz skład próbek – prostych i złożonych. Pracujesz z klasycznymi i nowoczesnymi metodami badawczymi.
- Przewidujesz właściwości związków i materiałów. Wyjaśniasz przebieg reakcji oraz procesów zachodzących w organizmach żywych.
- Opisujesz budowę kryształów i rozpoznajesz ich symetrię, korzystając z międzynarodowych oznaczeń.
- Korzystasz z matematyki, statystyki i programów komputerowych, aby analizować dane i czytelnie pokazywać wyniki.
- Piszesz raporty i przygotowujesz prezentacje. Posługujesz się językiem specjalistycznym, także w języku obcym na poziomie B2.
- Planujesz i wykonujesz eksperymenty samodzielnie lub w zespole. Pracujesz bezpiecznie i zgodnie z zasadami dobrej praktyki laboratoryjnej.
- Uczysz się samodzielnie i świadomie rozwijasz swoje kompetencje.
Chemia – II stopień
- Potrafisz rozwiązywać problemy chemiczne i fizyczne, analizować wyniki i przedstawiać je jasno w języku naukowym.
- Umiesz w laboratorium wytwarzać związki chemiczne, przeprowadzać pomiary i określać skład substancji.
- Potrafisz przewidywać właściwości związków i materiałów oraz rozumiesz reakcje chemiczne i procesy w organizmach.
- Znasz budowę kryształów i potrafisz ją opisać przy użyciu międzynarodowych symboli i tablic.
- Potrafisz używać matematyki, statystyki i komputerowych metod chemii do rozwiązywania problemów i wizualizacji wyników.
- Umiesz przygotować raporty, prezentacje i artykuły popularnonaukowe oraz komunikować się w języku obcym na poziomie B2.
- Potrafisz planować i przeprowadzać eksperymenty indywidualnie lub w zespole, zgodnie z zasadami BHP i dobrej praktyki laboratoryjnej.
- Samodzielnie poszerzasz wiedzę, krytycznie podchodzisz do problemów i stosujesz interdyscyplinarne podejście w badaniach.
Kompetencje społeczne
Chemia – studia I stopnia
- Świadomie oceniasz swoją wiedzę. Wiesz, kiedy potrzebujesz wsparcia innych specjalistów i łączysz różne dziedziny, aby rozwiązywać złożone problemy.
- Angażujesz się społecznie. Współtworzysz działania dla swojego otoczenia i odpowiedzialnie popularyzujesz wiedzę chemiczną oraz wyniki badań.
- Przestrzegasz zasad etyki zawodowej. Szanujesz cudzą pracę i chronisz własność intelektualną.
Chemia – II stopień
- Potrafisz ocenić swoją wiedzę, wiesz, kiedy warto skorzystać z pomocy ekspertów i stosujesz interdyscyplinarne podejście do rozwiązywania problemów.
- Angażujesz się w działania społeczne, promujesz naukę i chemiczne ciekawostki w sposób odpowiedzialny.
- Rozumiesz zasady etyki zawodowej i dbasz o własność intelektualną.